تسهیلات مشاغل خانگی قرار است زمینه توسعه تولید و ایجاد اشتغال را فراهم کند؛ اما گاهی شیوه پرداخت این تسهیلات، خود به مانعی برای ادامه فعالیت تولیدکنندگان تبدیل میشود. حسن کلاته عربی، تولیدکننده پوشاک ورزشی در مشهد که حدود ۳۰ سال است در این حوزه فعالیت میکند و در سال ۱۳۹۲ نیز در خراسان شمالی به عنوان کارآفرین نمونه انتخاب شد، در گفتوگو با طوس گلایههای خود را در زمینه دریافت چرخ خیاطی بهعنوان تسهیلات بانکی و کمبود نقدینگی برای تأمین مواد اولیه بیان کرده است.
او درباره چگونگی شکلگیری مشاغل خانگی در کنار کارگاهش گفت: حدود ۳۰ سال است که در کارگاه خیاطی کوچکم فعالیت میکنم و در این مدت با سپاه استان در زمینه اردوهای جهادی نیز همکاریهایی داشتهام؛ به این شکل که کارگاههای کوچکی را در روستاهای اطراف مشهد راهاندازی میکردیم و برای اینکه بتوانیم سفارشها را به کارگاهها واگذار کنیم، سه برابر حد معمول سفارش قبول میکردیم.
این تولیدکننده پوشاک ورزشی ادامه داد: حدود دوسوم سفارشها را به کارگاههای خانگی واگذار میکردیم؛ کارگاههایی که با کمک سپاه چرخ خیاطی تهیه کرده بودند یا پیش از این در منزل چرخ خیاطی داشتند. پس از دوخت، محصولات را در کارگاه بستهبندی کرده و به فروشگاهها تحویل میدادیم. پس از دریافت دستمزد، ابتدا حقوق افرادی را که در منزل برای ما کار کرده بودند، پرداخت میکردیم. این کار موجب میشد افرادی که در خانه فعالیت میکردند، دغدغهای برای فروش محصولات نداشته باشند و تنها دغدغه آنها دوخت و انجام سفارش باشد.
کلاته عربی با اشاره به ادامه این روند تا سال گذشته اظهار کرد: سال گذشته بحث دریافت مجوز پشتیبان مشاغل خانگی مطرح شد. برای ۲۵ نفر از افرادی که در منزل برای ما کار میکردند، نامنویسی انجام دادم و مجوز پشتیبان مشاغل خانگی را دریافت کردم.
تسهیلاتی که برای تأمین مواد اولیه قابل استفاده نیست
او افزود: برای دریافت تسهیلات نیز از سوی اداره کار به بانک صنعت و معدن معرفی شدیم و پس از نوروز امسال توانستیم وام را دریافت کنیم؛ اما این تسهیلات تنها در صورت خرید چرخ خیاطی به ما تعلق میگرفت و همین موضوع سبب شد اکنون با مشکل نقدینگی و تأمین مواد اولیه مواجه باشیم. بهتر بود دستکم ۵۰درصد این تسهیلات به صورت نقدی در اختیار ما قرار میگرفت تا بتوانیم از آن بهعنوان سرمایه در گردش استفاده کنیم. اکنون ۱۵ دستگاه چرخ خیاطی خریداری کرده و در کارگاهها قرار دادهام؛ اما نقدینگی لازم برای خرید پارچه را ندارم و عملاً این چرخهای خیاطی بدون استفاده ماندهاند.
این پشتیبان مشاغل خانگی بیان کرد: در این زمینه با مسئولان اداره کار نیز صحبت کردهام و معتقدم تسهیلاتی که بانکها در اختیار ما قرار میدهند، باید به صورت نقدی و برای تأمین سرمایه در گردش باشد تا بتوانیم بهرهوری کار را افزایش دهیم و نیروهای کارمان نیز مشغول به فعالیت شوند.
کلاته عربی با اشاره به وضعیت فعلی کارگاه گفت: کارگاه همچنان فعال است؛ اما به دلیل کاهش سفارشها و نداشتن مواد اولیه، از نیروی کمتری برای تولید استفاده میکنیم. برخی افراد نیز به دنبال کارهای شخصی خود رفتهاند و بعضیها را مرخص کردهایم. از ۲۵ نفری که در منزل برایمان کار میکنند هم کسانی که به ما نزدیک هستند و خروجی خوب و قابل قبولی را به ما تحویل میدهند، همچنان مشغول هستند؛ اما به برخی دیگر اعلام کردهایم که فعلاً کاری نداریم و میتوانند از تولیدکنندگان دیگر سفارش بگیرند تا بیکار نمانند.
مشکلات ترخیص پارچه از دوغارون
او در ادامه به مشکلات تأمین مواد اولیه نیز اشاره کرد و یادآور شد: اوایل سال یک محموله پارچه داشتیم که میخواستیم آن را از دوغارون وارد کنیم؛ ولی به ما اعلام شد امکان ورود پارچه از این مرز وجود ندارد و باید محموله به سمت بنادر جنوبی برود و از آنجا ترخیص شود. این موضوع در شرایط جنگی آن زمان در جنوب کشور، هزینه حملونقل بار را افزایش میداد و از نظر اقتصادی برای ما بصرفه نبود. به همین دلیل بار را برگشت زدم تا از پاکستان به چین منتقل شود و دستکم بتوانم سرمایهام را بازگردانم.
کلاته عربی با اشاره به کاهش تقاضا در بازار افزود: سال گذشته بازار پوشاک ورزشی بسیار خوب بود؛ زیرا در ایام تعطیلات، مدارس فوتبال، کلاسهای والیبال، بسکتبال و سایر کلاسهای ورزشی رونق داشتند؛ اما امسال به دلیل شرایط جنگی، آن رونق سال گذشته را در بازار پوشاک ورزشی نداشتیم. به عنوان مثال، اگر سال گذشته از ۵۰ مدرسه فوتبال سفارش دریافت میکردیم، امسال سفارشها به ۱۰ مدرسه فوتبال هم نرسیده است.
این کارآفرین حوزه پوشاک با اشاره به مشکل فروش محصولات در فروشگاهها گفت: اگر پوشاک ورزشی را به فروشگاهها ببرم، میگویند هر زمان محصولات فروخته شد، پول آن را پرداخت میکنیم، در حالی که سرمایه زیادی ندارم تا بتوانم پوشاک را در فروشگاههای ورزشی قرار دهم و مدت زیادی منتظر دریافت پول بمانم.
خطر حرکت به سمت کارمزدی
این پشتیبان مشاغل خانگی هشدار داد: اگر بانک تسهیلات را به صورت سرمایه در گردش در اختیار ما قرار ندهد، به دلیل نداشتن نقدینگی و توانایی خرید مواد اولیه مجبور میشوم کار مزدی بگیرم. کار مزدی نه سود زیادی برای من دارد و نه برای چرخکار، در حالی که در کنار آن باید هزینههایی مانند خرید سوزن و روغن چرخ و تعمیرات دستگاههای خیاطی را نیز در نظر گرفت.
کلاته عربی همچنین از مشکلات ناشی از رکود بازار خبر داد و گفت: وضعیت راکد بازار موجب شده یک فقره از چکهای ما برگشت بخورد و به دلیل همین چک برگشتی با مشکلات کاری فراوانی مواجه شویم. امیدواریم این مشکل نیز حل شود.
پرداخت تسهیلات تنها برای خرید چرخ، بخشنامه داخلی برخی بانکهاست
برای پاسخ به این پرسش که چرا تسهیلات تنها به وسیله تعلق میگیرد و به سرمایه در گردش مشاغل توجه نمیشود، به سراغ ملیحه میری، کارشناس مسئول مشاغل خانگی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی رفتیم. او درباره پرداخت تسهیلات تنها برای خرید چرخ خیاطی در گفتوگو با طوس اظهار کرد: این اقدام اشتباهی است که برخی بانکها براساس بخشنامههای داخلی خود برای پرداخت تسهیلات اعمال میکنند و متأسفانه این موضوع از دست اداره کار خارج است.
دوغارون گمرک اختصاصی ترخیص پارچه نیست
یکی از نکات دیگری که در گفتوگو با کلاته عربی مطرح شد، بحث عدم امکان ترخیص پارچه در گمرک دوغارون بود. در این باره به سراغ غلامرضا یوسفی، مشاور ناظر گمرکات خراسان رضوی و کارشناسارشد حوزه نظارت گمرکات استان رفتیم تا نظر وی را در این زمینه جویا شویم. او درباره امکان ترخیص پارچه از گمرک دوغارون به خبرنگار طوس گفت: گمرک دوغارون گمرک اختصاصی ترخیص پارچه نیست و افراد نمیتوانند پارچه را از آنجا ترخیص کنند.
وی افزود: واردکنندگان، محموله پارچه را میتوانند به مشهد، تهران و بندرعباس ترانزیت کرده و سپس در گمرک این شهرها محموله را ترخیص کنند.
ایجاد شغل تنها با تأمین تجهیزات محقق نمیشود
روایت این تولیدکننده پوشاک ورزشی در مشهد نشان میدهد ایجاد شغل تنها با تأمین تجهیزات محقق نمیشود و تداوم فعالیت کارگاههای کوچک و مشاغل خانگی، بیش از هر چیز به نقدینگی، تأمین مواد اولیه و بازار فروش نیاز دارد. وقتی چرخهای خیاطی در کارگاهها مستقر هستند؛ اما پارچهای برای دوخت وجود ندارد، تسهیلات به جای آنکه موتور محرک تولید باشد، بخشی از سرمایه محدود تولیدکننده را در تجهیزات بدون استفاده متوقف میکند. از سوی دیگر، کاهش سفارشها و مشکلات فروش، زنجیرهای از مشکلات را برای تولیدکننده و نیروهای شاغل در خانه ایجاد کرده؛ زنجیرهای که حل آن نیازمند توجه همزمان نظام بانکی، دستگاههای متولی اشتغال و مجموعههای مسئول تأمین و توزیع مواد اولیه است.
نظر شما